Ngôn ngữ Sài Gòn và những từ vay mượn từ tiếng Pháp

Việt Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng đã từng trải qua giai đoạn là thuộc địa của Pháp trong suốt gần 100 năm. Vì thế, tiếng Pháp đã ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của người Việt.

Bùng binh khu chợ Bến Thành thuở xưa. (Ảnh: Bùng binh chợ Bến Thành)

Bạn có biết, tiếng Pháp không những được sử dụng trong các văn bản, giấy tờ của Chính phủ, trong giảng dạy ở trường và các loại sách báo, mà còn thâm nhập vào cả đời sống thường ngày của người dân Việt?

Sự ra đời của chữ Quốc ngữ và sức ảnh hưởng của tiếng Pháp

Chữ Quốc ngữ, vốn được tạo ra bởi một số nhà truyền giáo Tây phương, đặc biệt là linh mụcAlexandre de Rhodes (tác giả cuốn Từ điển Việt-Bồ-La năm 1651), với mục đích dùng ký tự Latinh làm nền tảng cho tiếng Việt.

“Latinh hóa” chữ Việt ngày càng được phổ biến để trở thành Quốc ngữ, chịu ảnh hưởng bởi những thuật ngữ, từ ngữ mới của ngôn ngữ Tây phương, nổi bật nhất là văn hóa Pháp.

Khi chiếm được ba tỉnh Nam Bộ, người Pháp đã nắm trong tay một công cụ vô cùng hữu hiệu để truyền bá văn hoá đồng thời chuyển văn hoá Nho giáo sang văn hoá Phương Tây. Tờ Gia Định Báo là tờ báo đầu tiên được phát hành bằng chữ Quốc ngữ vào năm 1865, khẳng định sự phát triển và xu hướng của chữ Quốc Ngữ như là chữ viết chính thức của nước Việt Nam sau này.

Đối với người bình dân, việc tiếp nhận tiếng Pháp đến một cách rất tự nhiên. Người ta có thể nói “Cắt tóc, thui dê” để chỉ ngày Quốc khánh Pháp 14/7, Quatorze Juillet. Để tả con cọp, người ta có thể dài dòng văn tự: “tí ti giôn, tí ti noa, lủy xực me-xừ, lủy xực cả moi”. Diễn nôm câu này là một chút màu vàng (jaune), một chút màu đen (noir), nó ăn thịt ông (monsieur), nó ăn thịt cả tôi (moi).

Hay những đại danh từ nhân xưng như toa (anh, mày – toi), moa hay mỏa (tôi, tao – moi), en hayẻn (cô ấy, chị ấy – elle), lúy hay lủy (anh ấy, hắn – lui), xừ hay me-xừ (ông, ngài – monsieur)… Học trò trường Tây, những nhà trí thức khoa bảng hay cả những người tỏ ra “thời thượng” ngày xưa thường dùng những đại từ này. Cũng vì thế có một câu mang tính cách châm chọc: “Hôm qua moa đi xe lửa, buồn tiểu quá nên moa phải đái trên đầu toa” (toa ở đây có 2 nghĩa: toa xe lửa nhưng cũng có ý là toi (anh) trong tiếng Pháp).

Nhà ga cũng có xuất xứ từ tiếng Pháp gare. Ga là công trình kiến trúc làm nơi cho tàu hoả, tàu điện hay máy bay đỗ để hành khách lên xuống hoặc để xếp dỡ hàng hoá. Từ sự vay mượn này ta có thêm những từ ngữ như sân ga, trưởng ga, ga chính, ga xép…

Nhà ga ở Sài Còn xưa. (Ảnh: HinhanhVietNam.com)

Có những từ ngữ xuất xứ từ tiếng Pháp nhưng vì lâu ngày dùng quen nên người ta cứ tưởng chúng là những từ “thuần Việt”. Chẳng hạn như cao su (caoutchouc), một loại cây công nghiệp được người Pháp du nhập vào Việt Nam qua hình thức những đồn điền tại miền Nam.

Nhà băng (banque) là một chữ quen dùng trong ngôn ngữ hàng ngày, còn xà bông cũng là loại chữ dùng lâu ngày thành quen nên ít người để ý xuất xứ của nó là từ tiếng Pháp, savon.

Thuật ngữ quân sự chỉ những công sự xây đắp thành khối vững chắc, dùng để phòng ngự, cố thủ một nơi nào đó được gọi là lô-cốt có xuất xứ từ blockhaus. Ngày nay, chữ lô cốt còn được dùng chỉ những nơi đào đường, thường được rào chắn, vây kín mặt đường, cản trở lưu thông.

Xưa kia cảnh sát được gọi qua nhiều tên: mã-tà (xuất xứ từ tiếng Pháp matraque, có nghĩa là dùi cui), sen đầm (gendarme), phú-lít (police), ông cò (commissaire)… Lực lượng thuế quan (ngày nay gọi là hải quan) được gọi là đoan (douane), lính đoan còn có nhiệm vụ đi bắt rượu lậu là một mặt hàng quốc cấm thời Pháp thuộc.

Sự vay mượn tiếng Pháp trong lĩnh vực ẩm thực

Chúng ta thấy ngôn ngữ Việt vay mượn từ tiếng Pháp trong rất nhiều lĩnh vực. Về ẩm thực, tiếng Việt thường mượn cả cách phát âm đến tên của các món ăn có xuất xứ từ phương Tây. Vào nhà hàng, người phục vụ đưa ra mơ-nuy (thực đơn – menu) trong đó có những món như bít-tết (chữ bifteck của Pháp lại mượn từ nguyên thủy tiếng Anh – beefsteak), những thức uống như bia (rượu bia – bière), rượu vang (rượu nho – vin)…

Về thịt thì có xúc-xích (saucisse), pa-tê (paté), giăm-bông (jambon), thịt phi-lê (thịt thăn, thịt lườn – filet). Các món ăn thì có ra-gu (ragout), cà-ri (curry),… Khi ăn xong, khách xộp còn cho người phục vụ tiền puộc-boa (tiền thưởng – pourboire). Ngày nay từ boa hay bo được dùng phổ biến với ý nghĩa cho tiền thưởng, hay còn gọi là tiền phong bao hoặc tiền phục vụ.

Gánh hàng rong xưa. (Ảnh: HinhanhVietNam.com)

Từ rất lâu, ở Sài Gòn xuất hiện các loại bánh mì theo kiểu Pháp, miền Bắc lại gọi là bánh tây với hàm ý du nhập từ Pháp. Có nhiều loại bánh đặc biệt như bánh mì ba-ghét (loại bánh mì nhỏ, dài – baguette), bánh pa-tê-sô (một loại bánh nhân thịt, ăn lúc nóng vừa dòn vừa ngon – pathé chaud), bánh croát-xăng (hay còn gọi là bánh sừng bò – croissant).

Người Sài Gòn thường ăn sáng với bánh mì kèm theo nhiều kiểu chế biến trứng gà như ốp-la(trứng chỉ chiên một mặt và để nguyên lòng đỏ – oeuf sur le plat), trứng ốp-lết (trứng tráng – omelette) hoặc trứng la-cóc (trứng chụng nước sôi, khi ăn có người lại thích thêm một chút muối tiêu – oeuf à la coque).

Món không thể thiếu trong bữa ăn sáng là cà phê (café). Cà phê phải được lọc từ cái phin (filtre à café) mới đúng điệu.

Người phương Tây dùng nhiều sữa và các sản phẩm của sữa nên đã đưa vào ngôn ngữ tiếng Việt những từ ngữ như bơ (beurre), pho-mát (fromage), kem (crème…

Nông phẩm thì có đậu cô-ve (còn gọi tắt là đậu ve – haricot vert), đậu pơ-tí-poa (đậu Hòa Lan có hột tròn màu xanh – petits-pois), bắp sú (bắp cải – chou), súp-lơ (bông cải – chou-fleur), xà lách(salade), cải xoong (còn gọi là xà lách xoong – cresson), cà-rốt (carotte), ác-ti-sô (artichaut)…

Về trang phục

Nét trẻ trung, thanh lịch pha chút hiện đại trong thời trang của phụ nữ Sài Gòn xưa. (Ảnh: Saotoday)

Ngôn ngữ về trang phục cũng chịu ảnh hưởng rất nhiều từ tiếng Pháp. Bình thường hàng ngày người ta mặc áo sơ-mi (chemise), cổ tay có cài khuy măng-sét (manchette). Khi đi tiệc tùng hoặc hội họp thì mặc áo vét (vest) hay bộ vét-tông (veston) kèm theo chiếc cà-vạt (cravate) trên cổ áo sơ mi. Trời hơi lạnh có thể mặc bên trong áo vét một chiếc gi-lê (gilet) và hai tay mang găng(gants) cho ấm.

Ngay cả quần áo lót bên trong cũng mượn từ tiếng Pháp. Phụ nữ trên thì mang xú-chiêng (nịt ngực – soutien-gorge) dưới thì có xì-líp (slip). Nam giới thì mặc áo may-ô (maillot) bên trong áo sơ-mi. Mặc quần thì phải có xanh-tuya (dây nịt – ceinture) và khi trời nóng thì mặc quần sóc (quần ngắn, tiếng Pháp là short được mượn từ tiếng Anh shorts).

Trang phục có thể được may từ các loại cô-tông (vải bông – coton) hoặc bằng len (làm từ lông cừu – laine). Trên đầu có mũ phớt (feutre, một loại mũ dạ), mũ be-rê (béret, một loại mũ nồi)… dưới chân là đôi dép săng-đan (sandales), sau này người Sài Gòn lại chế thêm dép sa-bô (sabot nguyên thủy tiếng Pháp là guốc).

Về âm nhạc

Tiếng Tây cũng đi vào âm nhạc. Từ điệu valse, tango… đến đàn piano (dương cầm), violon (vĩ cầm), kèn harmonica (khẩu cầm)… Ở các đăng-xinh (khiêu vũ trường – dancing) luôn có ọc-két(ban nhạc – orchestre) chơi nhạc và xuất hiện một nghề mới gọi là ca-ve (gái nhảy – cavalière). Ngày nay người ta dùng từ ngữ ca-ve với ý chỉ tất cả những cô gái làm tiền, khác hẳn với ý nghĩa nguyên thủy của nó.

Về xe cộ

Góc đường Hai Bà Trưng – Hiền Vương ( Võ Thị Sáu) những năm 1960. (Ảnh: tachcaphe.com)

Người Pháp khi đến Việt Nam mang theo cả chiếc ô-tô (xe hơi – auto, automobile). Xe xưa thì khởi động bằng cách quay ma-ni-ven (manivelle) đặt ở đầu xe, sau này tân tiến hơn có bộ phận đề-ma-rơ (khởi động – démarreur). Sau khi đề (demarrer), xe sẽ nổ máy, sốp-phơ (người lái xe – chauffeur) sẽ cầm lấy vô-lăng (bánh lái – volant) để điều khiển xe… Về cơ khí thì người Sài Gòn dùng các từ ngữ như cờ-lê (chìa vặn – clé), mỏ-lết (molete), đinh vít (vis), tuốc-nơ-vít (cái vặn vít – tournevis), công-tơ (thiết bị đồng hồ – compteur), công tắc (cầu dao – contact)…

Về chiếc xe đạp cũng có nhiều điều lý thú. Chiếc xe đạp trong ngôn ngữ Việt mượn rất nhiều từ tiếng Pháp. Trước hết, phía trước có guy-đông (thanh tay lái – guidon), dưới chân có pê-đan (bàn đạp – pedale), săm (ruột bánh xe – chambre à air) và phía sau là bọc-ba-ga (để chở hàng hóa – porte-bagages).

Chi tiết các bộ phận trong xe đạp cũng… rất Tây. Có dây sên (dây xích – chaine), có líp (bộ phận của xe đạp gồm hai vành tròn kim loại lồng vào nhau, chỉ quay tự do được theo một chiều – roue libre), rồi phanh (thắng – frein) ở cả bánh trước lẫn bánh sau. Thêm vào đó còn có các bộ phận bảo vệ như gạc-đờ-bu (thanh chắn bùn – garde-boue) và gạc-đờ-sên (thanh che dây xích – garde-chaine).

Mỗi chiếc xe đạp xưa còn trang bị một ống bơm (pompe) để phòng khi lốp xe xuống hơi. Bên cạnh đó người ta gắn một chiếc đy-na-mô (dynamo – bộ phận phát điện làm sáng đèn để đi vào ban đêm).

Ngày xưa, đi xe đạp không đèn vào ban đêm rất dễ bị phú-lít thổi phạt nên nếu xe không đèn, người lái phải cầm bó nhang thay đèn. Sài Gòn xưa có các nhãn hiệu xe đạp mổi tiếng như Peugoet, Mercier, Marila, Follis, Sterling…

Đó là những chiếc xe đã tạo nên nền “văn minh xe đạp” của những thế hệ trước và một nền “văn hóa xe đạp” còn lưu lại trong ngôn ngữ tiếng Việt của người Sài Gòn xưa.

Theo saigontrongtoi.net

Có những điều trong tiếng Việt
chất đầy cảm xúc…

 “Con ơi, Ba đây. Con ăn cơm chưa?”. Có những điều trong tiếng Việt chất đầy cảm xúc và tôi đã lớn lên cùng những điều đó.

“Điều gì khiến bạn cảm thấy thực sự là người Việt?”. (Ảnh: PhatNguyen)

Tình cờ đọc được một trang trong cuốn The Sympathizer của nhà văn gốc Việt từng được giải thưởng Pulitzer năm 2016 Nguyễn Thanh Việt – dòng tâm sự được đặt bút với câu hỏi “Điều gì khiến bạn cảm thấy thực sự là người Việt?”, tôi nhớ một đoạn lược ngắn của câu chuyện như sau.

“…Tôi đến một cửa hàng, hình như đó là một hiệu thuốc. Có một người đàn ông gốc Á ngồi cạnh tôi, có lẽ ông ấy là người Việt Nam. Tôi có thể nhìn ai đó và đoán “Bạn chắc hẳn là người Việt”. Ông ấy gọi điện thoại cho con của mình và nói chuyện bằng tiếng Việt. Ông nói: Con ơi, Ba đây. Con ăn cơm chưa?…

Nếu như bạn không biết tiếng Việt, câu của ông ấy dịch ra chỉ đơn giản là “Hello, child. This is your father. Have you eaten yet? Have you eaten rice yet? Câu đó chẳng có nghĩa gì quá to lớn trong tiếng Anh nhưng với tiếng Việt, nó chất chứa mọi điều. Con ơi, Ba đây. Con ăn cơm chưa? Có những điều trong tiếng Việt chất đầy cảm xúc và tôi đã lớn lên cùng những điều đó.

Khi nghe thấy, tôi gần như bật khóc. Và đó là lúc tôi biết mình là người Việt Nam… Lịch sử có ý nghĩa lớn lao với tôi, văn hóa Việt Nam ăn sâu vào tâm thức tôi, kể cả tiếng Việt của tôi không sõi, tôi vẫn cảm thấy gắn kết với Việt Nam…

“Con ơi, Ba đây. Con ăn cơm chưa? Có những điều trong tiếng Việt chất đầy cảm xúc và tôi đã lớn lên cùng những điều đó. (Ảnh: t/h)

Có nhiều cách để ai đó nhận ra mình là người Việt Nam, cũng như nhận ra mình là người Pháp, người Mỹ. Chừng nào tôi vẫn nhận ra mình là người Việt Nam, trái tim vẫn thổn thức vì những điều quá đỗi Việt Nam, tôi vẫn là người Việt Nam. Đó chính là lúc, tôi nhận ra con người Việt Nam trong mình”.

Mắt tôi nhòa đi, rưng rưng trong câu chuyện ngắn của Nguyễn Thanh Việt. Ngôn ngữ là nền tảng của văn hóa và chỉ với tiếng Việt, tôi thấy tình cảm gia đình, những thứ cảm xúc gần gũi, giản đơn mà dạt dào ấy được bồi đắp trong từng câu nói đời thường. Thế hệ chúng tôi lớn lên cùng tiếng Anh, tiếng Pháp, trau dồi thêm bao thứ ngôn ngữ Nhật, Trung, Hàn, các hệ chữ latin hay ký tự nhưng nếu ai hỏi “have you eaten yet?”, tôi chỉ biết đáp rồi hay chưa.

Chúng tôi lớn lên cùng thứ ngôn ngữ mà câu hỏi không chỉ để hỏi – đó là lời chào, sự động viên, tình cảm hay quan tâm chân thành. Tiếng Việt của chúng tôi không chỉ là công cụ giao tiếp, đó là một tín hiệu của sự thân thuộc, của quê hương, của “nhà” giữa nơi xa lạ.

Lần đầu tiên tới châu Âu khi 18 tuổi, cô bạn tôi lo lắng khi không tìm được đường từ trạm chờ xe bus về nhà. Tuyết càng rơi, trạm chờ xe bus vắng lặng con bé càng sợ; đến khi có một người phụ nữ bước tới, hỏi nó bằng thứ tiếng Việt đặc sệt như mấy Việt Kiều nó thấy trên tivi “Con ơi, con bị lạc đường à?”, con bé ôm chầm và òa khóc, tiếng khóc rất đỗi Việt Nam.

“Lúc ấy tao không mảy may nghĩ tới người phụ nữ ấy có phải người xấu hay không, cũng không khóc vì quá sợ hãi. Nhưng tao bỗng nhớ nhà, nhớ Việt Nam quá khi cô ấy hỏi bằng tiếng Việt. Chừng nào một câu tiếng Việt còn khiến tao khóc ngon lành hay cười vui khi chợt nghe thấy trên tàu điện, lúc đó tao còn biết rõ, dù có ở đây bao lâu, đất nước này cũng không phải quê mình. Việt Nam là nhà, mày ạ”.

Tôi nhớ lại câu thơ của Lưu Quang Vũ, tiếng thơ hiếm hoi ngợi ca tiếng Việt: “Mỗi sớm dậy nghe bốn bề thân thiết/ Người qua đường chung tiếng Việt cùng tôi/ Như vị muối chung lòng biển mặn/ Như dòng sông thương mến chảy muôn đời…” Chừng nào từng câu từ, con chữ trong tiếng Việt còn khiến người ta rung động thì tình yêu đó cho tiếng Việt cứ âm thầm theo thời gian. Bởi vì trong tiếng Việt, có những câu từ của cảm xúc chẳng thể cắt nghĩa trọn vẹn sang một ngôn ngữ khác. 

Tôi gặp Khôi khi cậu về nước cách đây một năm và ra Hà Nội. Theo bố mẹ qua Mỹ từ năm 6 tuổi, số lần Khôi về Việt Nam chắc chỉ được dăm ba lần. Ký ức Sài Gòn trong cậu có lẽ dần phôi phai, mang theo cả câu từ bập bẹ của trẻ lên sáu. Khôi kể dù ở nhà ba mẹ vẫn nói tiếng Việt, cậu đã quen với việc giao tiếp tiếng Anh với bạn bè và tiếng Việt dần thành một thứ ngôn ngữ xa lạ.

Tốt nghiệp đại học, cậu quyết định rời Mỹ một thời gian, về Việt Nam 3 tháng thực tập trong một công ty kiến trúc quốc tế có trụ sở ở Sài Gòn. Rồi Sài Gòn cũng đem đến cho cậu một tình yêu chớm nở, không phải đầu đời nhưng rung động đậm chất Á Đông, một cô gái Việt Nam bình thường nhưng với cậu ấy lại vô cùng lạ lẫm. Ngày Khôi rời Sài Gòn, cô gái nhắn cho anh một dòng tin nhắn: “Khôi ơi, anh có thương em không?”.

“Anh thương”, anh biết rằng mình sẽ phải về Việt Nam lần nữa.

“Lúc đó, em không biết thương là gì, trong tiếng Anh có Love là yêu, Like là thích, còn thương ra sao? Nhưng có gì đó trong em biết rằng, em cũng thương cô ấy, một thứ tình cảm thuần Việt mà chỉ có tiếng Việt mới giúp em nói hết được. “Thương” và “Ơi” – 2 từ em có cố gắng cả đời cũng không dịch ra được. Dù đi từ 6 tuổi hay 1 tuổi, em vẫn nghĩ mình là người Việt khi cảm nhận được hết những điều ấy”, cậu ấy từng kể với tôi. Kỳ diệu làm sao khi người ta bỗng nhận ra “danh tính” của bản thân chỉ qua vài từ giản đơn.

Từng có lúc, tôi nghĩ sẽ muốn đi tới một nước xa xôi, đi đâu khỏi nhà thật xa để biết rằng nhớ nhà là như thế nào, rằng có nhớ bố mẹ nhiều thế không. Hôm đó là gần Giáng sinh, 22/12. Hai tuần cho một hội nghị sinh viên cũng kết thúc, chúng tôi chuẩn bị ra sân bay Suvarnabhumi về Hà Nội. “Đáng nhẽ không bao giờ nên bay vào lúc 5-6h chiều”, tôi lẩm bẩm, chiều buông một màu ảm đạm. Chẳng nói được gì với anh tài xế nên chỉ ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ. Tắc đường, nhưng còn sớm nên không lo. Thấy cái không khí cũng ngột ngạt quá, dòng xe thì còn dài dài, anh tài xế hỏi vài câu cho vơi bớt cái khoảng lặng trên xe.

“Do you miss home?”.

Lúc đó không biết có nhớ nhà không, hai tuần ngắn quá chưa kịp nhớ nhà thì đã phải về. Chỉ lúc ngồi dài thượt trên taxi vì kẹt xe và trước câu hỏi của người tài xế, tôi mới đắn đo chút rồi trả lời “Yes”.

“Nitnoy” – một chút, trong tiếng Thái. Có lẽ anh ấy không nghe thấy.

Ngồi trong phòng chờ cất cánh, tôi ngáp ngắn ngáp dài vì mãi chưa được bay, nhìn ra ngoài cửa thì trời đã ngả dần về đêm. Đang lướt Facebook với chút Wifi giờ chót thì thấy có tin nhắn Zalo. Của mẹ, mẹ chỉ biết dùng Zalo vì được tôi chỉ cho trước khi đi.

Trong tiếng Anh có Love là yêu, Like là thích, còn thương ra sao?. (Ảnh: t/h)

“Con à, mẹ đây, con sắp bay chưa?”

Lúc đó, tôi chỉ muốn cái thông báo “chuyến bay mang số hiệu *gì gì đó* sẽ rời tới 19 giờ” bị lỗi rồi người ta mời chúng tôi ra cửa bay luôn. Tôi biết nhớ nhà là gì rồi.

Chúng tôi nợ tiếng Việt một hàm ơn, để chúng tôi có thể chia sẻ với nhau niềm yêu thương quan tâm mà không cần phải nói thẳng ra bao điều còn ngại ngùng: Con yêu ba/con yêu mẹ nhiều lắm, con nhớ nhà lắm, con muốn về gặp mọi người quá.

“Con ơi, mẹ đây, tuần này con có về thăm nhà không?”

“Ba ơi, con đây, cả nhà đã ăn tối chưa”

“Con ơi, ba đây, con đang làm bài à?

Từng cái danh từ nhân xưng, từng cái “đây” thể hiện sự hiện diện một cách thân tình, rồi hậu tố không, à, chưa với những tông giọng trầm trầm tình cảm khiến mỗi câu, mỗi từ Tiếng Việt được thốt ra chan chứa sự luyến thuộc mà ngôn ngữ thế giới không thể truyền tải trọn vẹn tới những người con đất Việt.

Tôi không quên được một buổi chiều trong bệnh viện khi vào thăm người thân. Lúc ra về, khi đi qua khoa Nhi, tôi thấy một chiếc giường nhỏ đầy người vây quanh: một ông bố, bà mẹ, vài y tá và bác sĩ. Ông bố quỳ dưới chân giường, nhìn đứa trẻ rồi nói: “Con ơi, ba nè, con dậy đi con?”. Người mẹ bần thần bên giường, mấy cô y tá buồn bã, tôi không dám đứng nhìn, nghèn nghẹn nước mắt. Một nỗi buồn sao mà Việt Nam quá, hay chỉ có người Việt Nam sẽ hỏi vậy? “Dậy đi con, ba con thương con lắm đó, dậy đi rồi cả nhà lại đi chơi…”

Tôi biết mình là người Việt Nam khi những cuộc trò chuyện đời thường cũng gieo vào mỗi người cảm giác thân thuộc và tình yêu gia đình, để rồi chúng ta bật khóc lúc nào không hay. Sự nhạy cảm mong manh ấy, chúng ta có quyền tự hào vì nó.

Theo CafeF

Bắt nạt trí tuệ – Một hình thức bạo lực tinh thần

Khi nghĩ đến tình trạng bắt nạt trẻ em, chúng ta thường liên tưởng đến hình ảnh của một đứa trẻ yếu đuối bị chế giễu đến phát khóc, hoặc bị bạo hành thể xác tàn bạo bằng một hình thức nào đó. Tuy nhiên có một hình thức bạo lực tinh thần khiến một đứa trẻ vô tội bị xấu hổ, bẽ mặt – đó là dùng trí tuệ nổi trội hơn và để khống chế chúng.

Có một hình thức bạo lực tinh thần khiến một đứa trẻ vô tội bị xấu hổ, bẽ mặt – đó là dùng trí tuệ nổi trội hơn và để khống chế chúng. (Ảnh: Giadinhvatreem)

So với hai hình thức bắt nạt phổ biến đã nêu, hình thức bắt bạt này tinh vi hơn, mang tính chế giễu nhiều hơn nhưng lại ít được biết đến hơn. Rohban Zahid đã nói thế này: “Người ta dường như quên mất một điều là mấy tên ác ôn chuyên hành hạ, bắt bạt những học sinh kém thông minh hơn”. Và tác giả này tiếp tục đưa ra một nhận xét sâu sắc hơn (một lời phê phán?) về nền văn hóa trọng nhân tài của chúng ta.

“Các cá nhân trong xã hội được xếp vào một ‘trật tự trí tuệ’ do các con số và chữ cái xác định – hay chính là điểm số các môn học, rồi điểm trung bình của học sinh. Vấn đề nảy sinh… khi các cá nhân ở top đầu của hệ thống phân cấp này được phép (một cách vô lý) coi thường học sinh ở phía top dưới. Chính điều đó tạo ra… bạo lực trí tuệ, chính là sự quấy rối về tình cảm và tâm lý mà người này gây ra cho người kia dựa trên sự hiểu biết trí tuệ của người đó. Bạo lực trí tuệ không khác gì với bạo lực thể xác vì nó có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến lòng tự tôn của người đó”.

Vì thế, làm cách nào chúng ta có thể đưa ra định nghĩa tốt nhất cho hình thức bắt nạt đang ngày càng phổ biến này? Dưới đây là một số định nghĩa khả thi từ các trang web:

“Những kẻ bạo lực trí tuệ theo tôi nghĩ là những người thực sự thông minh hơn (có chỉ số IQ cao hơn), những người có kiến thức sâu rộng hơn trong một lĩnh vực nhất định và thường hay coi nhẹ, coi thường, lạm dụng tinh thần và tình cảm, và chơi khăm người khác. Và lạ lùng thay, chúng ta lại tôn vinh những người này trên các chương trình tivi, và không coi đó là một hình thức bắt nạt”. (Quora, Có phải chúng ta đang nhân từ với bạo lực trí tuệ hơn bạo lực thể chất không?, 2014).

Joe Bouchard đã đưa ra một định nghĩa khác cho hiện tượng bắt nạt này: “Bạo lực trí tuệ thường gắn với việc hạ mình, chiếu cố người khác. Nỗi bất an của họ được che giấu bằng những từ đao to búa lớn, những câu nói trừu tượng, kiêu ngạo. Hành vi của họ cũng thể hiện niềm tin rằng họ thông minh hơn so với đối thủ. Họ thích làm cho người khác cảm thấy thấp kém hơn mình”. (Bảng xếp hạng các loại bạo lực, Corrections.com, 2010).

Cuối cùng, hãy xem xét định nghĩa sâu sắc và súc tích của Urban Dictionary: “Một người cực kỳ thông minh sử dụng trí tuệ của mình với thái độ hách dịch bẩn thỉu”.

Là một nhà tâm lý học, tôi đã phát hiện ra rằng một số khách hàng giỏi giang, tài năng của tôi đã bù đắp (hoặc là thực sự bù đắp hơi quá) cho cảm giác thấp kém về tình trạng sức khỏe, kinh tế, xã hội thời thơ ấu bằng một cách – đó là chế nhạo hoặc nói xấu những người thể hiện sự kém cỏi trong học hành. Sự khôn ngoan và lấn át về trí tuệ ấy hầu như không giúp họ nổi tiếng nhưng lại góp phần che giấu nỗi bất an của họ trong các lĩnh vực mà họ cảm thấy yếu kém hơn bạn bè mình.

Ví dụ, về mặt thể chất, cơ thể họ nhỏ bé, tay chân lóng ngóng, cho nên họ cảm thấy mình kém cỏi đến đau lòng. Hoặc họ xuất thân trong một gia đình nghèo khó, và những bộ quần áo họ mặc phản ánh mức thu nhập thấp hay địa vị tầng lớp dưới của họ trong xã hội.

Đó là một cơ chế đối phó, đặc biệt là vì họ thường bị chế giễu là những người tầm thường. Ít nhất họ có một cách (hoặc một vũ khí) để giảm bớt tổn thương và bảo vệ lòng tự trọng mong manh của họ. Đối với những người nhạy cảm và dễ phản ứng lại, họ thường không có đủ cả thể trạng và sức mạnh để trả đũa lại những người thường bắt nạt họ.

Cho nên, họ sử dụng trí tuệ vượt trội để làm giảm đi việc nghi ngờ bản thân, bảo vệ cái tôi mong manh, và họ đã vượt qua được kẻ thù của họ bằng sự khôn ngoan cũng như kỹ năng ăn nói lanh lợi của mình. Hơn nữa, nếu họ có thể tìm thấy những người bị gọi là “tầm thường” khác để cùng chơi, họ có thể tránh được cảm giác đau lòng vì bị bạn bè tẩy chay.

Vậy thì, mối nguy hiểm cuối cùng trong tất cả những điều này là gì? Làm thế nào mà cuối cùng thì chính những kẻ bạo lực trí tuệ này lại tự làm hại mình khá nhiều, hoặc thậm chí nhiều hơn, mục tiêu của họ?

Đơn giản thôi, ít nhất là đối với nhiều khách hàng giỏi giang mà tôi đã làm việc cùng (một số người ban đầu không ngừng cố gắng hạ bệ tôi!), việc công kích bằng lời nói, lúc mới đầu là để bảo vệ sự tự tin mong manh của họ, giờ đã trở thành thói quen – một phần quan trọng trong hành vi của họ. Và việc đó đã làm suy yếu đáng kể, thậm chí là phá hủy các mối quan hệ cá nhân và nghề nghiệp của họ. Mặc dù không cố tình nhưng việc thường xuyên hạ thấp người khác để khiến mình cảm thấy nổi trội đã xúc phạm và làm phật lòng những người (bị cho là) kém hơn họ. Đổi lại, những người bị xem thường, cảm thấy bị chèn ép do bạo lực trí tuệ như thế thường là mặc kệ hoặc tìm cách trả thù những người đã bắt nạt mình.

Đặc biệt nếu những người bị hại ở vị trí cấp dưới, hay bị giám sát, họ có thể giải tỏa sự giận dữ và oán hận của họ một cách thụ động – và trả thù ngược lại những người bắt nạt họ. Và việc bộc lộ cơn tức giận đó đem đến kết quả là việc đe dọa chức vị lãnh đạo của cấp trên. Nói tóm lại, các nạn nhân của nạn bạo lực trí tuệ đã cố gắng khiến những kẻ bắt nạt họ cũng trở thành nạn nhân. Hơn nữa, với những kẻ bắt nạt trí tuệ, sự thấu cảm thường kém phát triển, họ phải dựa vào năng lực trí tuệ của mình để cảm thấy tốt hơn người khác. Lúc đó, chính họ sẽ phải đối mặt với một nghịch cảnh mà chính trí tuệ của họ đã khiến họ không thể nào đối phó hiệu quả. (Gần như tình cờ, chính là gậy ông đập lưng ông).

Vậy vấn đề đạo đức trong tất cả những điều này thì sao? Bất cứ điều gì đã từng thích hợp để bù đắp cảm giác thiếu thốn của một người nào đó sau này đều có thể trở nên không phù hợp. Do đó, những kẻ bạo lực trí tuệ không chỉ cần có những kỹ năng giao tiếp xã hội phát triển tốt hơn mà còn phải chấp nhận một lối suy nghĩ hoàn toàn khác đối với những người kém thông minh hơn họ.

Ngoài ra, những kẻ bắt nạt phải phát triển sự khiêm tốn – một yêu cầu rất cao so với hầu hết bọn họ. Họ không chỉ cần phải ngừng liên kết giá trị cốt lõi của một người với trí tuệ của người đó. Họ còn phải thực sự chấp nhận những người có chỉ số IQ di truyền thấp như những người đồng đẳng, mặc dù những người đó không thể nào có “vinh dự” được sở hữu khả năng nhạy bén ngôn ngữ như bản thân họ.

Một điều cũng rất quan trọng, họ cần phải nhận ra rằng họ không bao giờ thực sự giành được ưu thế về tinh thần. Đơn giản là ưu thế tinh thần đã được trao cho họ mà không cần phải nỗ lực chút nào. Nếu như điều đó có sẵn trong họ – một chữ “nếu” thật to bởi vì nhiều người trong số họ quá tin vào bản thân mình, cho nên họ sẽ cần được tư vấn sâu rộng hơn để thay đổi thái độ – họ phải nuôi dưỡng lòng cảm thông, sự hiểu biết và lòng nhân từ của họ đối với những người không có ưu thế về trí tuệ – những ưu thế mà họ may mắn có được từ khi sinh ra.

Điều đáng nói ở đây là, trớ trêu thay, những kẻ bạo lực thể chất khi còn nhỏ thực sự có nhiều khả năng thay đổi hơn là những kẻ bạo lực trí tuệ. Theo thời gian, việc bạo lực trí tuệ người khác có thể ăn sâu bén rễ chắc chắn vào trong tính cách của họ. Hãy xem xét câu nói của Paul M.Jones trong một bài báo có tựa đề “Hình mẫu của những kẻ bạo lực trí tuệ”,(ngày 07 tháng 11 năm 2008):

“Những kẻ bạo lực thể chất… bắt đầu với ý nghĩ rằng: ‘Nếu tôi có thể đánh bại bạn trong một cuộc thi thể chất, thì tôi là trùm và tôi giỏi hơn bạn’, nhưng cuối cùng họ được rèn giũa để chấp nhận rằng sự thống trị về thể chất không được xã hội chấp nhận. Người đó trưởng thành khi nhận ra rằng mình không thể sống hòa hợp với người khác bằng cách bắt nạt họ”.

“Ngược lại, những kẻ bạo lực trí tuệ… bắt đầu với ý nghĩ rằng: ‘Nếu tôi có thể đánh bại bạn trong một cuộc thi về kiến thức, thì tôi là trùm và tôi giỏi hơn bạn’. Tuy nhiên, kẻ bạo lực trí tuệ ít khi biết rằng sự thống trị về tinh thần cũng không thể nào được chấp nhận trong các cuộc thảo luận dân sự của người trưởng thành”.

Sau đó, ông kết luận bằng việc trích dẫn trực tiếp lời của Alan Cooper trong quyển sách The Inmates are Running the Asylum “Các bệnh nhân đang chạy trốn khỏi bệnh viện tâm thần”, (xuất bản năm 2004, trang 104): “Không có quá trình trưởng thành nào làm dịu đi sự phát tiết quyền lực ấy”.

Để kết luận bằng cách lặp lại tất cả những gì đã được đề cập đến, việc sinh ra với trí thông minh thực sự là một món quà. Vì vậy, cách thích hợp nhất để đáp lại sự may mắn đó là phải vun đắp lòng biết ơn và biết trân trọng, chưa kể đến việc phải biết khiêm tốn hơn. Cuối cùng, nếu những kẻ bạo lực trí tuệ có thể thực hiện được những thay đổi này, họ sẽ hạnh phúc hơn nhiều và chắc chắn những người xung quanh họ cũng sẽ hạnh phúc hơn.

Theo Tamlyhoctoipham

Hiệu ứng “Cửa sổ vỡ” – Hãy thận trọng với những điều được coi là nhỏ nhặt

Lần thứ nhất đến trễ, không bị trừng phạt, rồi mới dưỡng thành thói quen đến trễ; lần thứ nhất nới lỏng yêu cầu đối với mình, cuối cùng biến thành không có tiêu chuẩn đối với bản thân. Đây là điều mà rất nhiều người đang gặp phải.

Hiệu ứng “Cửa sổ vỡ”. (Ảnh: Internet)

Thận trọng với những điều được coi là nhỏ nhặt

Tin rằng trong cuộc sống, chúng ta đều đã từng có những trải nghiệm kiểu này: Ban đêm trước khi ngủ, bạn cầm điện thoại di động lên tự nói với mình: “Chỉ chơi mấy phút thôi!”, kết quả thành mấy tiếng đồng hồ.

Bạn vốn tửu lượng không tốt, trên bàn tiệc bằng hữu mời rượu, bạn không tiện từ chối, nói rằng chỉ uống một chén, kết quả là có chén thứ hai, chén thứ ba, cuối cùng trở về nhà trong tình trạng say mèm, thân thể bị hao tổn.

Bạn cùng bằng hữu dạo phố, vốn định không mua thứ gì cả, kết quả, nhân viên cửa hàng giới thiệu cho bạn một chiếc bút kẻ lông mày, cuối cùng bạn mua nguyên một bộ đồ trang điểm về nhà.

Rất nhiều chuyện đều tương tự như vậy, chỉ cần lần đầu tiên thay đổi một chút, kết quả những chuyện diễn ra tiếp theo là không thể kiểm soát được.

Từng nghe qua một câu chuyện rất nổi tiếng: Có một đứa trẻ lần đầu tiên ăn cắp đồ, trộm được một cây kim, người mẹ cảm thấy chỉ là một cây kim mà thôi, nên không trách phạt đứa con. Thế là sau đó đứa trẻ lại tiếp tục trộm những món đồ khác nữa.

Lớn lên, đứa trẻ đó đã trở thành một tay trộm vàng, cuối cùng bị giam vào ngục, còn bị phán quyết tử hình. Anh ta ở trên pháp trường, khóc lớn nói với mẹ: “Nếu lần đầu tiên con trộm cây kim, mẹ nghiêm khắc trừng phạt, thì hôm nay con đã không phải chết!”.

Tục ngữ nói: “Con đê ngàn dặm, vỡ bởi tổ kiến”, nếu như ban đầu bạn không kiểm soát được một vài ham muốn nhỏ, thỏa hiệp một chút, coi thường vài căn bệnh vặt vãnh,… cuối cùng nó sẽ biến thành rất lớn, thậm chí không thể kiểm soát được nữa.

Milan Kundera, một nhà văn Tiệp Khắc từng nói: “Lần đầu tiên phản bội, nếu không thể dừng lại thì sẽ dẫn đến nhiều lần phản bội nữa, cuối cùng giống như phản ứng dây chuyền, sẽ khiến ta càng đi càng xa”.

Lần đầu tiên phóng túng, sẽ có vô số lần về sau

Trong cuộc sống rất nhiều người đều đang nói kiên trì, nhưng người thực sự kiên trì được lại rất ít. Tác giả Murakami Haruki, sinh năm 1949 tại Kyoto, là một trong những tiểu thuyết gia, dịch giả văn học nổi tiếng người Nhật Bản. Từ mùa thu năm 1982 ông bắt đầu chạy bộ, mãi cho đến hôm nay, đã kiên trì được mấy chục năm.

Tác giả Murakami Haruki, sinh năm 1949 tại Kyoto, là một trong những tiểu thuyết gia, dịch giả văn học nổi tiếng người Nhật Bản. (Ảnh: Internet)

Người từng kiên trì chạy bộ, đều sẽ gặp được loại tình huống này: Hôm nay bận quá, không thể chạy; hôm nay quá mệt mỏi, để ngày mai chạy; hôm nay tâm trạng không tốt, không muốn chạy… Nếu như có lần lần thứ nhất kiếm cớ để cho mình từ bỏ kiên trì, thì đến cuối cùng, thường sẽ không muốn kiên trì nữa.

Haruki cũng tự hỏi liệu bản thân có thể kiên trì được bao lâu. Nhưng ông cũng tự đáp lại mình rằng: “Nếu tôi lấy bận bịu làm cái cớ để không chạy, tôi sẽ không bao giờ chạy lại được nữa. Tôi chỉ có một ít lý do để tiếp tục chạy, và vô số lý do để bỏ. Tất cả những gì tôi có thể làm là giữ cho một ít lý do đó được đánh bóng đẹp đẽ”. Bởi vì ông chưa bao giờ có một lần “lười biếng”, cho nên ông kiên trì cho tới bây giờ.

Kiên trì làm một việc, kiên trì tới cùng xác thực là rất khó, bởi vì thời điểm chúng ta không muốn làm, kiểu gì cũng sẽ tìm cho mình lý do, để cho mình ở vào trạng thái nhẹ nhõm dễ chịu.

Nhưng mà, dù cho kiên trì một sự việc rất khó, cũng đừng để cho mình một lần có ý nghĩ từ bỏ, bởi vì từ bỏ một lần, lần thứ hai lại càng dễ dàng hơn.

Hiệu ứng “Cửa sổ vỡ”

Thuyết “Cửa sổ vỡ” được 2 giáo sư người Mỹ là James Q. Wilson và George L. Kelling giới thiệu đầu tiên trong một bài báo vào tháng 3/1982.

“Nếu một tòa nhà với một vài cửa sổ bị phá vỡ và không được sửa chữa sẽ có xu hướng thu hút những kẻ phá hoại phá thêm vài cửa sổ khác. Cuối cùng, họ có thể đột nhập vào tòa nhà, và nếu nó trống, họ sẽ chiếm lấy nó hoặc thậm chí đốt phá nó. Tương tự như vậy, nếu một vỉa hè có rác tích tụ, thì người ta sẽ tiếp tục xả rác hoặc để cả túi rác ở đó …”

Vào những năm 60, 90 của thế kỷ trước, New York có tỉ lệ tội phạm rất cao mặc dù lúc đó New York đã là một thủ đô tài chính của thế giới. Khắp thành phố, đầy bức tường vẽ sơn chằng chịt, trộm cắp vặt, trốn vé tàu điện, các vụ giết người và mua bán ma tuý …

Khắp thành phố, đầy bức tường vẽ sơn chằng chịt, trộm cắp vặt, trốn vé tàu điện, các vụ giết người và mua bán ma tuý … (Ảnh từ Brooklyn Street Art)

Thế rồi, hai thanh tra cảnh sát là David Gunn và William Bratton được phái đến để làm trong sạch hệ thống tàu điện ngầm của New York, vốn là huyết mạch giao thông của gần 97% người dân thành phố. Chỉ sau một vài năm, tình hình tội phạm ở New York đã tụt giảm nhanh xuống 65%. Hai “chuyện nhỏ bé” là xóa sạch những hình sơn vẽ và đưa nhân viên cảnh sát mặc thường phục có mặt tại các nhà ga để bắt những vụ trốn vé tàu… đã làm thay đổi bộ mặt và nét văn hóa của New York.

Khi 2 thanh tra quyết định làm những “chuyện nhỏ bé”, có rất nhiều lời khuyên rằng 2 ông nên tập trung vào những chuyện to tát như án mạng hay buôn bán ma tuý. Nhưng rốt cuộc những chuyện lặt vặt mà 2 ông quyết tâm thực hiện đã mang lại kết quả toàn diện.

Một căn phòng nếu như có cửa sổ bị vỡ, nếu không có ai đi tu bổ, không lâu sau, các cửa sổ khác cũng sẽ vô duyên vô cớ bị người đập vỡ.

Một bức tường xuất hiện hình vẽ mà không bị tẩy sạch, rất nhanh trên tường sẽ xuất hiện hàng loạt những nét vẽ nguệch ngoạc, những hình vẽ khó coi.

Tại một nơi rất sạch sẽ, mọi người sẽ không vô ý ném rác ra đó, nhưng một khi trên mặt đất có rác rưởi xuất hiện, mọi người sẽ không chút do dự ném loạn rác rưởi mà không chút cảm thấy xấu hổ.

Đây chính là lý luận của hiệu ứng “Cửa sổ vỡ”. Đồ tốt mọi người sẽ tận lực bảo hộ nó, nhưng đồ tốt một khi có vết tích, mọi người sẽ tự giác mặc kệ nó trở nên tệ hơn. Tựa như một số người nghiện thuốc, lần thứ nhất không để ý, sau này lâm vào tình trạng nghiện thuốc mà không thể tự thoát ra được, hủy hoại thân thể của mình.

Để một thứ tốt trở thành xấu, thường thường là từ một hành vi rất nhỏ sinh ra đấy. Tựa như lần thứ nhất đến trễ, không có bị trừng phạt, rồi mới dưỡng thành thói quen đến trễ; lần thứ nhất hạ thấp yêu cầu đối với chính mình, cuối cùng đối với mình không còn muốn yêu cầu nữa. Cho nên, đừng bỏ mặc cơ hội lần thứ nhất, đừng phá vỡ cánh cửa sổ đầu tiên.

Tuệ Tâm, theo SOH

15 Thư Viện Tải Ebook Hay Miễn Phí

Thời đại công nghệ 4.0. tới nhanh như vũ bão. Những công cụ giúp cuộc sống trở nên dễ dàng hơn dần xuất hiện và trở thành một phần gắn bó không tách rời đối với con người. Bạn có nhớ rằng: Chỉ cách đây 15 - 20 năm thôi, chúng ta phải phóng tới năm, mười cây số tới tiệm sách ở phố Đinh Lễ (hay Nguyễn Thị Minh Khai ở Sài Gòn), chỉ để tìm bằng được cuốn sách quý giá mà có lẽ sẽ chẳng đâu trên mảnh đất hình chữ S này có. Do đó các thư viện ebook hay miễn phí đã xuất hiện để giải quyết nhu cầu trên.

Vất vả là thế, gian lao là thế, nhưng có phải thành quả của bạn sẽ được đền đáp, khi lượng sách báo nhập về và xuất bản chỉ có hạn. Khi cuốn sách ấy tuyệt bản (tức không phát hành hay tái bản nữa), thì việc tìm kiếm lại chúng là một điều vô cùng khó khăn, nếu không muốn nói là bất khả kháng.

Điều đó giờ đây không còn nữa, khi những công cụ hỗ trợ bạn tìm đọc các ấn phẩm ebook hay ngày một xuất hiện rộng khắp. Ngay trong ngôi nhà ấm cúng của bạn, chẳng phải đi đâu xa trên chiếc đệm êm, bạn hoàn toàn có thể tìm kiếm cho mình những cuốn sách ưng ý nhất, bổ ích nhất, thậm chí còn chưa có (hoặc không có) phiên bản giấy ngoài phố sách.

Dưới đây là danh sách tổng hợp trợ thủ đắc lực giúp bạn tải được các thư viện ebook hay nhất, và đặc biệt, chúng hoàn toàn miễn phí bạn không cần bỏ ra bất cứ một khoản nào. (Hầu hết các kho ebook được liệt kê đều bằng tiếng anh, Uplevo sẽ cập nhật kho ebook tiếng việt trong thời gian sớm nhất nhé).

 Ebook là gì? 

Ebook, là viết tắt của electronic book, được hiểu là những cuốn sách bản cứng, thay cho các bản mềm in ấn truyền thống. Ngày nay, ebook đã trở nên vô cùng phổ biển, được sử dụng trên hầu hết các thiết bị như máy tính, laptop, smartphone,... Hầu hết các eBook được làm dưới dạng file PDF, người dùng có thể tải về trên các thư viên Ebook online. 

Mặc dù có rất nhiều người nói rằng, cầm một tablet để đọc sách không đem lại cảm giác "sung sướng" bằng cầm một quyển sách thực, tuy vậy eBook vẫn đem lại rất nhiều các giá trị như sự tiện lợi, tiết kiệm thời gian, và trên hết bạn không cần có cả một thư viện thực tế để lưu trữ toàn bộ các quyển sách hay.

5 Kho tải eBook miễn phí của Việt Nam

 1. Sachvui.com

Sách Vui là thư viện sách miễn phí cần được nhắc tới đầu tiên tại Việt Nam. Trang web này có tổng cộng hơn 3000 đầu sách với đủ các thể loại chủ đề từ học thuật cho tới tiểu thuyết.

Đặc biệt là có những đầu sách mà chúng ta hiếm có thể tìm thấy ở những thư viện ebook khác như phong thủy – tử vi, lịch sử - chính trị, triết học… Từ lúc mở ra đến giờ, thư viện Sách Vui đã tiếp đón gần 42 triệu lượt xem và có tới hơn 13 triệu lượt tải sách. Đây là một con số đáng kinh ngạc trong ngành eBook Việt Nam.

 2. DTV eBook

Chẳng phải giới thiệu nhiều chắc các độc giả online cũng đã quá biết thư viện DTV eBook. Website dtv-ebook.com đã quá nổi tiếng với thương hiệu kho tiểu thuyết, kho ebook ngôn tình.

Ngoài ra, những bạn yêu thích về sách cũng có thể đến đây để tìm những thông tin liên quan tới sách như: chấm điểm sách, tin tức về sách, những cuốn sách hay nhất ở từng thể loại…

 3. TVE – 4U

Khác với những thư viện ebook thông thường, TVE – 4U hoạt động theo hình thức diễn đàn chứ không phải website 2.0. Ở TVE – 4U, các thành viên trong forum tự chia sẻ ebook với nhau, có cả những cuốn sách, tự truyện mà họ tự sáng tác. Đây là một diễn đàn về sách hoạt động khá lâu từ 2010 đến hiện tại.

Chính vì vậy nếu như bạn muốn tìm những cuốn sách "cổ" thì không địa chỉ nào tốt hơn TVE – 4U. Một điểm đặc biệt khác của kho ebook này chính là cơ chế hoạt động của diễn đàn. Nó giúp cho các thành viên có thể tương tác qua lại với nhau. Nên nếu bạn cần tìm sách mà không nhớ tên, không nhớ tác giả thì vẫn có thể gửi thông tin lên và nhờ các mọt sách tìm nhé.

 4. Tải Sách Hay

Là một website mới trong mảng eBook, nhưng taisachhay.com đang dần trở nên phổ biến trong cộng đồng mọt sách hiện nay. Tuy dữ liệu sách của kho eBook này không nhiều, nhưng lại có lợi thế là có phần mềm đọc sách online dành cho smart phone.

Những ebook của trang web này cũng chủ yếu xoay quanh chủ đề kỹ năng sống và kiến thức kinh doanh.

5. Ebook.vn

Nếu như trong làng eBook, DTV eBook nổi tiếng với thể loại tiểu thuyết thì Ebook.vn được mọi người nhắc tới là ông trùm học thuật. Các đầu sách trong website này chủ yêu là sách ngoại ngữ, kinh doanh, văn học, khởi nghiệp…

Nếu bạn là một người chuẩn bị khởi nghiệp kinh doanh, hãy tham khảo qua những cuốn sách của đơn vị này. Ngoài ra, Ebook.vn cũng có app đọc sách online trên cả App Store và Google Play. Theo đánh giá của Uplevo thì app đọc sách của eBook.vn được người dùng tín nhiệm nhiều hơn cả của đơn vị taisachhay. 

11 thư viện ebook tiếng anh miễn phí

 1. Google eBookstore

Google eBookstore Với kho tàng sách ebook miễn phí, bạn có thể tìm thấy các cuốn sách thuộc đủ mọi thể loại. Từ bestsellers, sách kinh điển, sách thiếu nhi hay sách kinh tế, phân vùng sách nào cũng có, đủ để đáp ứng nhu cầu thưởng thức của bạn.

Ngoài việc bạn có thể tìm được cuốn sách mình yêu thích, bạn còn có thể tải ebook về dưới các định dạng khác nhau (phù hợp với thiết bị đọc của bạn), check đánh giá từ những độc giả khác, và nhiều công cụ bổ trợ khác.

  2. Project Gutenberg

Gutenberg với thư viện hơn 45.000 ebook hoàn toàn miễn phí, Project Gutenberg là một nền tảng chia sẻ và tạo e-book trực tuyến dành cho mọi đối tượng độc giả khác nhau. Không đòi hỏi bất kỳ khoản phí nào, bạn có thể tải sách về dưới nhiều định dạng, cho ePub, Kindle, HTML, và cho cả định dạng thuần text.

 3. Open Library

Open Library là một dự án chia sẻ sách trực tuyến của tổ chức Internet Achive, chứa đựng thư viện hơn một triệu cuốn sách miễn phí khác nhau. Điểm đặc biệt của dự án này là nó cho phép người dùng tùy ý đóng góp sách của mình. Để tra cứu sách, bạn chỉ cần điền tên tác giả, tiêu đề sách, hoặc thể loại sách cần tìm.

 4. Internet Archive

Nếu bạn muốn tìm các ấn phẩm sách đã tuyệt bản, từ nhiều ngôn ngữ, dưới các định dạng khác nhau, thì Internet Archive là nơi để bạn tìm về. Đây là một dự án chia sẻ sách ebook phi lợi nhuận, hoàn toàn miễn phí, nhằm mục đích phổ cập kiến thức hàn lâm và chia sẻ văn hóa đương đại (trong nhiều thời kỳ khác nhau).

5. BookBoon

Bạn đang tìm kiếm những cuốn giáo trình hay, những cuốn sách kinh tế có giá trị? BookBoon chính là những gì bạn cần. Trang Web này chứa đựng hơn 1000 ebook miễn phí, lại dễ tìm kiếm với bất kỳ ai. Bạn băn khoăn mình phải đăng nhập để download sách?

Không hề, BookBoon cho bạn tải về mà không đòi hỏi thao tác nào đi kèm. Đơn giản, dễ tìm kiếm, lại miễn phí, còn gì bằng? 

6. ManyBooks.net

Với hơn 29.000 cuốn ebook thuộc đủ mọi thể loại, ManyBooks có thể giúp bạn tìm được ấn phẩm sách ưng ý. Bạn có thể tìm cho mình những tựa sách nổi tiếng nhất, được đáng giá tốt, tìm theo tên tác giả, tiêu đề sách, thể loại, ngôn ngữ, và nhiều hơn nữa. Các cuốn sách này thích hợp cho nền tảng Kindles, iPads,... 

7. Free-eBooks

Từ ngôn tình tới trinh thám, từ tiểu thuyết hư cấu tới các cuốn tự truyện, Website Free eBooks này chính là kho tàng cung cấp sách trực tuyến đồ sộ, được sắp xếp gọn gàng, khoa học theo từng thể loại khác nhau. Nếu bạn muốn tìm các ấn phẩm sách theo đa dạng mọi thể loại, hãy truy cập trang Web này. 

8. LibriVox

Có lẽ bạn đã quá nhàm chán với những con chữ dài dằng dặc, gây mỏi mắt nhức óc? LibriVox là một công cụ giúp bạn giải quyết vấn đề trên. Với hàng trăm các audiobook khác nhau, bạn có thể lựa chọn nghe các cuốn sách kinh điển, thậm chí là nghe các cuốn sách đã bị tuyệt bản ngoài thị trường. 

 9. PDF Books World

Với thư viên ebook PDF Books Word này, bạn hoàn toàn có thể tiếp cận với thư viện các tác phẩm sách kinh điển, theo chuẩn PDF. Từ văn học, kịch nghệ, thơ, và các tác phẩm phi hư cấu khác, tất cả đều dành cho bạn để thưởng thức. 

10. Feedbooks

Tương tự PDF Books World, Feedbooks cho phép bạn tải hàng ngàn tác phẩm ebook hay kinh điển khác nhau, mà không phải tốn bất kỳ khoản chi phí kèm theo nào. Ngoài ra, trang Web này còn cung cấp nhóm các ấn phẩm sách đặc sắc khác, yêu cầu bạn phải bỏ ra một khoản phí nho nhỏ để có thể tải về. 

11. International Digital Children s Library

Nếu bạn có hứng thú với các tác phẩm sách dành riêng cho đối tượng thiếu nhi, nhưng vẫn băn khoăn không biết tìm đâu ra nơi để có thể tìm đọc và tải về miễn phí, hãy check thử công cụ International Digital Children’s Library. Đây là nơi bạn có thể tìm thấy cho mình các cuốn sách đạt các giải thưởng lớn về văn học thiếu nhi. Ngoài ra, trang Web này còn cung cấp các ấn phẩm sách từ nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ tiếng Anh tới tiếng Trung.

Hy vọng danh sách kho ebook được giới thiệu vừa rồi có thể giúp bạn trau dồi thêm nhiều kiến thức bổ ích từ những ấn phẩm trong tủ sách e-book khổng lồ mà lại hoàn toàn miễn phí.

Phần mềm đọc Ebooks hay nhất là 

ALREADER, LITHIUM.

-ST-